CZERMIN

Wieś gminna, położona 6 km na północ od Pleszewa, przy szosie do Grabia.

Pierwsza wzmianka z 1304 r. dotyczy nadania wsi Czirnin przez biskupa poznańskiego Andrzeja Szymonowica swoim bratankom z rodu Zarębów, choć przypuszczalnie parafia istniała tu już w XII w. W 1693 r. właścicielem wsi był Michał Rzeszotarski, a później należała ona do Kurcewskich, Trębińskich i Pruskich. Na początku XX w. stała się własnością państwową. Od 1942 r. działała tu placówka Armii Krajowej o kryptonimie "Ciele", kierowana przez ppor. Feliksa Wyszyńskiego "Konrada", która m.in. przejęła dostarczony z Anglii zrzut broni.

Powiększ Pośrodku wsi wznosi się drewniany kościół św. Jakuba Apostoła, powstały w 1725 r. z fundacji Ulatowskich. Ma rozbudowaną bryłę na planie krzyża, gontowy dach oraz wieżę zwieńczoną barokowym hełmem, wtopioną od strony zachodniej w nawę. We wnętrzu krytym stropem w nawie i pseudosklepieniem kolebkowym w prezbiterium, zachowało się wyposażenie barokowe i rokokowe z XVIII w.

W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Matki Boskiej Śnieżnej (Czermińskiej) z 1662 r., w lewej części transeptu znajduje się gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z ok. 1500 r., na rokokowej balustradzie chóru widnieje data 1777.

W okrągłych okienkach znajdują się witraże: w prezbiterium z XVIII w., a pozostałe (zaprojektowane przez Zygmunta Kośmickiego) wykonano w czasie remontu świątyni, przeprowadzonego w latach 1975-79.

Powiększ Powiększ Powiększ Z większego zespołu starych drzew otaczających kościół zachował się tylko klon pospolity o obw. 400 cm. Znajduje się tu też dzwonnica o drewnianej konstrukcji szachulcowej, zapewne z pocz. XIX w. Rekonstukcja dzwonnicy w roku 2003 wykonana została z ofiar parafian, odnowione dzwony otrzymały napęd elektryczny, a poświęcenia dokonał bp. Stanisław Napierała dnia 26.10.2003 r. Są także stare grobowce z końca XIX wieku.

W grobowcu rodowym Szeniców pochowany jest m.in. Artur - właściciel Korzkiew. W grobowcu Grabskich spoczywa Władysław (1867-1927), polityk i działacz niepodległościowy. Urodził się we Francji w rodzinie emigrantów. Po ukończeniu szkoły dróg i mostów w Paryżu osiadł w pobliskim Kurcewie (3 km na zachód). Był m.in. działaczem Ligi Narodowej, przyczynił się do powstanie Komisariatu Narodowego Polskiego w Szwajcarii, z którym utrzymywał ścisły kontakt. Był też członkiem władz Związku Ziemian, Centralnego Towarzystwa Gospodarczego, zasiadał w sejmiku powiatowym. W 1919 r. został posłem, a później senatorem.

Po przeciwnej stronie szosy stoi plebania sprzed poł. XIX w., kryta dachem naczółkowym, a nieco dalej organistówka z 1905 r. Jest także współcześnie wybudowana sztuczna grota.

Powiększ Powiększ Na południe od kościoła położony jest zespół dworski. Park (3,01 ha), obecnie zaniedbany (powstała w nim nawet stacja wodociągowa), założono w 2 poł. XIX w. Ma stary drzewostan, a w jego południowej części stoi dworek parterowy z ok. 1920 r. (obecnie GS), z drewnianym gankiem przy wejściu i poprzecznym skrzydłem piętrowym po stronie wschodniej. Na terenie przyległego folwarku znajduje się rządcówka pośrodku podwórza (zbudowana na pocz. XX w. zapewne na miejscu oficyny), krzaczasty okaz cisa i kamienno-ceglany wydłużony spichrz z końca XIX w. od strony szosy. Blisko zakrętu szosy rosną w parku dąb o obw. 380 cm i jesion 370 cm. Naprzeciwko znajduje się poczta z ok. 1900 r., z szachulcowym szczytem, a obok podobna, była siedziba Policji. Powiększ Powiększ

Urząd Gminy zajmuje obszerny budynek z ok. 1900 r. W północnej części wsi znajduje się też piętrowa stara szkoła z ok. 1910 r. Na południowym skraju Czermina zwraca uwagę zespół pawilonów mieszczących szkołę i przedszkole, oddany do użytku w 1997 r.


Literatura: P. Anders, A. Gulczyński, J. Jackowski - Powiat Pleszewski, WBP Poznań 1999
Zdjęcia: Stanisław Kałka i Mirosław Kubiak