LENARTOWICE

Wieś w gminie Pleszew, leżąca 3 km na północny-wschód od miasta, na skrzyżowaniu dróg lokalnych.

W pierwszej wzmiance z 1395 r. wymieniony jest Iohanes de Lenarthovicze; wies należała wtedy do rodu Doliwów. Później często zmieniała właścicieli, a ostatnim (w latach 1842-1945) była rodzina Jouanne'ów. Parafia powstała tu w 1446 r.

W najwyżej położonej części wsi wznosi się zaniedbany pałac eklektyczny z ok. 1870 r., o zwartej bryle, piętrowy z poprzecznym wyższym skrzydłem, zwieńczony attyką z krenelażem i sterczynami. Przy nim położony jest obszerny zespół zabudowań folwarcznych z końca XIX w.; wśród nich zwracają uwagę dawna gorzelnia oraz budynek kurnika, kuźni i stelmacharni, nad którym góruje gołębnik w formie wieży.



Pośrodku podwórza folwarcznego zachowała się dawna pralnia z ok. 1880 r., również zwieńczona krenelażem.

Przyległy park (4,58 ha), rozplanowany w latach osiemdziesiątych XIX w., obecnie jest przerzedzony i zdewastowany, stoją w nim nawet bloki mieszkalne.



Na zachód od pałacu znajduje się drewniany kościół Wniebowzięcia NMP, powstały w 1758 r. z fundacji starościny wschowskiej Marianny z Sapiehów Koźmińskiej. Ma jedną nawę zbliżoną do kwadratu, węższe prezbiterium i wieżę zwieńczoną barokowym hełmem. Wewnątrz znajdują się 3 ołtarze z 2 poł. XVIII w. oraz (w prezbiterium po lewej) chrzcielnica i obraz Koronacja Matki Boskiej z 1 poł. XVII w. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica z 1 poł. XX w., a naprzeciwko - plebania z końca XIX w. i szkoła z 1910 r. Przy brukowanej drodze do kościoła rosną wiązy ze zrośniętymi pniami o obw. do 650 cm



Na cmentarzu (po wsch. stronie wsi) pochowany jest Andrzej Stefaniak (1875-1942), działacz ludowy, poseł na sejmik prowincjonalny, w latach 1918-19 członek Powiatowej Rady Ludowej. Od 1928 r. był prezesem Zarządu Wojewódzkiego prosanacyjnego Zawodowego Związku Włościańskiego RP. Zmuszony w 1940 r. do opuszczenia gospodarstwa, zmarł 2 lata później w Pleszewie. W tym samym grobie pochowano jego syna Stanisława (1902-20) - powstańca wlkp., poległego w czasie wojny polsko-radzieckiej.

W odległości 1,5 km na północny-zachód od wsi znajdują się samotne zabudowania dużej cegielni, założonej w końcu XIX w. i później modernizowanej.

Zdjęcia: Stanisław Kałka

Literatura: P. Anders, A. Gulczyński, J. Jackowski - Powiat Pleszewski, WBP Poznań 1999
"Glinianki w Lenartowicach"" - Natura 2000

Rada Ministrów podjęła uchwałę o powołaniu nowych obszarów siedliskowych w Polsce, w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Od dnia 30.10.2009 r. tereny te s.a. w pełni chronione prawem Unii Europejskiej. Pośród tych obszarów znalazły się niezwykle cenne przyrodniczo "glinianki w Lenartowicach". W ramach programu Natura 2000, wyznaczone zostają tzw. Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków i Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk, na których obowiązują ochronne przepisy prawne.

"Glinianki w Lenartowicach" to teren liczący 7,4 ha, leżący w gminie Pleszew. W jego skład wchodzi kompleks zbiorników wodnych, otoczony ugorami, krzewami i drzewami. Glinianki powstały na skutek działalności człowieka, który zaczął wydobywać tu glinę, na potrzeby istniejącej w pobliżu cegielni. Podczas prowadzonej działalności gospodarczej - wytworzyły się tu wyjątkowo ciekawe zespoły flory i fauny ciepłolubnej.

Dominującymi roślinami nadwodnymi i wodnymi są: pałka szerokolistna, trzcina pospolita, żabieniec babka wodna, strzałka wodna, rdestnica pływająca, rdestnica kędzierzawa, rdest ziemnowodny i wlosienicznik. Na ugorach licznie występuje trzcinnik piaskowy, wiele innych gatunków traw i bylin.

Gatunkiem, którego wysoka liczebność spowodowała, iż wartość przyrodnicza tych glinianek jest tak wyjątkowa w skali europejskiej, jest niewielki płaz - kumak nizinny , którego populacja oceniona została na co najmniej 300-500 wołających samców. Kolejnym ważnym dla tej ostoi gatunkiem jest motyl czerwończyk nieparek. Z ssaków spotkać tu można kreta, jeża, bobra, piżmaka, lisa i sarnę. Do gnieżdżących ptaków należą: czernica, perkozek, błotniak stawowy, łyska, kokoszka, sieweczka rzeczna, Trzciniak, trzcinniczek i potrzos. Oprócz kumaka, z płazów stwierdzono traszkę zwyczajną, żabę wodną, żabę jeziorkową, ropuchę szarą i ropuchę zieloną, a z gadów jaszczurkę zwinkę, jaszczurkę żyworodną i zaskrońca.

Bezsprzecznie jednak obszar ten jest prawdziwym rajem dla pajęczaków i owadów. Z licznych pająków występuje wyjątkowo ciekawie ubarwiony tygrzyk paskowany. Wykazano tutaj aż 29 gatunków ważek, w tym tak rzadkie i interesujące jak: łatka wiosenna, oczobarwnica mniejsza, żagiew ruda, husarz ciemny, lecicha białoznaczna i szafranka czerwona. Ponadto znaleziono wiele błonkówek, chruścików, chrząszczy, motyli (w tym rzadkiego modraszka argiadesa), muchówek, pluskwiaków i prostoskrzydłych ( także ekspansywnego długoskrzydlaka sierposza).

Tak naprawdę świat przyrody, szczególnie owadów "Glinianek w Lenartowicach" czeka dopiero na odkrycie i opisanie.

Opracowanie: Stanisław Kałka
na podstawie art. Przemysława Żurawiewa w Życiu Pleszewa 49/2000 z dn. 09.12.2009.