Historia Pleszewskiej Kolei Dojazdowej

Przełomem w rozwoju komunikacji i łączności było budowanie linii kolejowych. W grudniu 1875 r. została uruchomiona linia kolejowa Poznań - Jarocin - Ostrów - Kluczbork o długości 178 km. Ułatwiała ona komunikację z wymienionymi miastami. Społeczeństwo pleszewskie zawsze miało pretensje do decydentów, że tak ważna linia kolejowa ominęła miasto w odległości 4 km.

Zadowoleni z tej sytuacji byli jedynie tzw. furmani, głównie Żydzi, którzy zarabiali na przewożeniu ludzi czy towarów do Kowalewa. Natomiast ogół społeczeństwa pleszewskiego, a zwłaszcza fabrykanci i kupcy, zdawali sobie sprawę, jaką rolę w rozwoju ich przedsiębiorstw może odegrać komunikacja kolejowa na odcinku Pleszew - Kowalew. Podobne postulaty zgłaszali również mieszkańcy Dobrzycy, należącej do powiatu krotoszyńskiego.

Ostatecznie po zatwierdzeniu projektu przez ówczesnego prezesa prowincji rozpoczęto w 1898 r., budowę wąskotorowej linii kolejowej, najpierw na odcinku Kowalew - Dobrzyca, którą oddano do użytku wraz z budynkiem stacyjnym w 1900 r., a następnie nad przedłużeniem linii z Dobrzycy do Krotoszyna, uruchomioną w następnym roku. Miejsca na garażowanie taboru kolejowego przygotowano częściowo w Dobrzycy i Krotoszynie. Równocześnie przystąpiono do budowy dworca, warsztatów naprawczych i parowozowni w Pleszewie oraz toru normalnego z dodaniem trzeciej szyny, umożliwiającą obsługę ruchu wąskotorowego na odcinku z Pleszewa do Kowalewa. Wszystkie te obiekty zostały ukończone w 1903 r.

Kolej wąskotorowa Pleszew - Krotoszyn stała się własnością powiatów pleszewskiego i krotoszyńskiego również po zakończeniu I wojny światowej. Początek roku 1945 był niezwykle bogaty w ważne i decydujące wydarzenia. Klęska Hitlera była już widoczna. Czekano z utęsknieniem na nową ofensywę wojsk radzieckich.
Tymczasem w Pleszewie jeszcze w dniu 7 stycznia 1945 r. odbyła się uroczystość oddania do użytku odcinka kolei wąskotorowej Pleszew - Broniszewice. Przyjechał wówczas Gauleiter Greiser, który w przemówieniu wmawiał zebranej ludności niemieckiej wiarę w ostateczne zwycięstwo Rzeszy.

Powiększ W roku 1950 nastąpiło poświęcenie 3-członowej wąskotorówki na stacji Pleszew Miasto. Została ona złomowana w latach 70-tych, a jej miejsce zajęły wagony motorowe produkcji "Konstal" z Chorzowa. W tym samym czasie kursowały wagony motorowe p numerach 111 i 150. Wagon 111 był sterowanym z przodu i z tyły, natomiast pozostałe były sterowane tylko z przodu i na stacji końcowej musiały być obracane. Pierwsza obrotnica była w Pleszewie za przejazdem przez ulicę (dzisiejszą Targową), jadąc w kierunku Krotoszyna, następne były w Dobrzycy i Krotoszynie. Natomiast czwarta była w Broniszewicach.

W dniu 23.09.2000 r. obchodzono uroczyście 100-lecie Pleszewskiej Kolei Dojazdowej. W obchodach uczestniczyły władze Miasta i Gminy oraz Dyrekcji PKP, a po uroczystej mszy św. naczelnik stacji Czesław Majewski dokonał odsłonięcia tablicy pamiątkowej oraz otwarcia izby tradycji. W dniu 09.06.2001r. odbyła się ostatnia jazda Pleszewskiej Kolei Dojazdowej dla pasażerów.

Warto poznać historie naszej "ciuchci" i przypomnieć naszym władzom o obietnicy zbudowania ścieżki rowerowej na nieczynnym torowisku.

Kalendarium PKD:

- 1875 r. - przekazanie do użytku linii kolejowej Poznań - Jarocin - Ostrów Wlkp. - Kępno - Kluczbork, omijającej Pleszew o 4 km,
- 1903 r. - otwarcie linii kolei wąskotorowej Pleszew - Krotoszyn,
- 1945 r. - oddanie do użytku linii wąskotorowej Pleszew - Broniszewice,
- 1977 r. - przystosowanie torów kolei wąskotorowej do ruchu normalnego (trzecia szyna),
- 01-03.05.2000 r. "Majówka z kolejką" zorganizowana przez Sekcję Pleszewskiej Kolei Dojazdowej w Pleszewie,
- Wrzesień 2000 r. na podeście obok stacji ustawiono parowóz wąskotorowy PX-48 1724 z wagonem pocztowym,
- 22.09.2000 r. - na bocznicy przy ul. Kolejowej ustawiono zabytkowy parowóz i wagon pocztowy
- 23.09.2000 r. - 100-lecie Pleszewskiej Kolei Dojazdowej.
Obchody, w których uczestniczyły władze Powiatu, Miasta i Gminy oraz Dyrekcji PKP, rozpoczęła msza św. w kościele p.w. Najświętszego Zbawiciela. Następnie uczestnicy przeszli w orszaku na teren stacji, gdzie naczelnik Czesław Majewski dokonał odsłonięcia pamiątkowej tablicy oraz otwarcia izby tradycji. W dalszej części pracownicy otrzymali odznaczenia resortowe, a następnie wszyscy bawili się na okolicznościowym festynie, podczas, którego po raz pierwszy w Pleszewie został rozegrany wyścig drezyną ręczną na czas. Uczestniczyły w nim m.in. drużyny samorządowe z Krotoszyna, Dobrzycy i Pleszewa oraz dyrekcji PKP.
Dla uczczenia jubileuszu, Oddział PTTK Pleszew zorganizował pierwszy rajd kolarski "Śladami Wąskotorówki", na stałe wpisany się do kalendarza oddziałowych imprez turystycznych.
- 18.04.2001 r. - spotkanie Burmistrza Miasta i Gminy Pleszew z przedstawicielami PKP w sprawie przejęcia mienia kolei.
- 09.06.2001 r. - ostatnia jazda Pleszewskiej Kolei Dojazdowej dla pasażerów. Naczelnikiem stacji był Czesław Majewski.
- 17.09.2006 Na odcinku Kowalew - Pleszew kolej została uruchomiona ponownie (jako Pleszewska Kolej Lokalna) przez Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych w Kaliszu.