UKŁAD PRZESTRZENNY

Centrum Pleszewa z uwagi na zabytkowy charakter objęte jest strefą ochrony konserwatorskiej. Miasto średniowieczne było niewielkie i miało zwarty charakter. Sądząc po ukształtowaniu ulic, sięgało po ulicę Garncarską, Kilińskiego, Tyniec i łąkową, wzdłuż których przebiegały obwarowania (umocnienia ziemne oraz fosa, przez którą do bram miejskich prowadziły drewniane mosty).

Obecny kształt rozplanowania centrum miasta pochodzi z czasów regulacji po wielkim pożarze z 1806 r. Ośrodkiem miasta jest czworoboczny Rynek, z którego narożników wybiegają po 2 ulice, przy czym wyloty głównych kierunków ukształtowały się w tzw. układzie turbinowym. Układ ten jest zakłócony w części północno-wschodniej, gdzie do Rynku przylega pl. Kościelny. W pewnej odległości od Rynku ulice wbiegające z narożników są połączone między sobą 4 niewielkimi uliczkami (Bramkową, Kościelną, Wąska i Kowalską).

Siedziba właścicieli dóbr pleszewskich, przypuszczalnie obronna, znajdowała się zapewne na południowy-zachód od Rynku. Nie zachowały się po niej żadne ślady, nie licząc nazwy ul. Zamkowej. Później powstała rezydencja na Maliniu i tam też funkcjonowało centrum znacznego klucza majątków (tzw. dóbr pleszewskich).

Po tzw. nowym mieście z XVII w. nie zachowały się żadne istotne ślady, choć mógłby za taki uchodzić pl. Powstańców Wlkp. (dawniejszy Nowy Rynek) czy też poszerzenie sieci ulic na południowy-wschód od Rynku - w rejonie ulic Krzywej i Stolarskiej.

Rozwój przemysłu w 2 poł. XIX w. zaowocował budową szeregu zakładów przemysłowych. Początkowo powstawały one w obrębie istniejącej zabudowy, a później na jej obrzeżach (skutkiem tego jest rozproszenie przemysłu na terenie całego miasta). Wybudowanie stacji kolejowej na południe od centrum, a następnie koszar przy wylocie na Ostrów spowodowało, że rozbudowa miasta poszła silniej w tę stronę i wchłonęła wieś Malinie. W latach międzywojennych kontynuowano rozwój Pleszewa w układzie promienistym.

W okresie Polski Ludowej nastąpił znaczny rozwój ludnościowy miasta, w związku z czym powstało wiele nowych domów. Osiedla bloków mieszkalnych wzniesiono w rejonie ulic Wiśniowej-Zielonej, Kochanowskiego, a także na południu od Malinia, gdzie do dziś powstają nowe domy. Po północnej stronie ul. Poznańskiej, w rejonie ul. Marszewskiej, na wschód od ul. Malińskiej i przy ul. Armii Poznań znajdują się tereny budownictwa jednorodzinnego. Mimo rozwoju terenów zabudowanych cechą charakterystyczną jest bardzo duży udział użytków rolnych w powierzchni miasta (82%).