ZWIEDZANE MIEJSCA
Aby poznać miasto należy zapoznać się z jego zabytkami i innymi godnymi uwagi obiektami. Proponujemy poniższą trasę zwiedzania o długości ok. 6 km. Na jej przejście w całości należy zarezerwować ok. 4 godziny.
Zwarta zabudowa w centrum Pleszewa, przeważnie piętrowa, pochodzi w głównej mierze z 2 poł. XIX i pocz. XX wieku.
Ratusz
)
Ratusz był tu już w XV w.; spalił się w 1806 r. w czasie wielkiego pożaru. Obecną budowlę - dwupiętrową, krytą dachem naczółkowym - wzniesiono pośrodku Rynku w 1835 r. Oprócz siedziby władz miejskich mieścił w latach 1565-75 także władze powiatowe. Dawne główne wejście od strony południowej zaakcentowane jest trójkątnym frontonem z zegarem.
Pomnik 700-lecia
)
Obok Ratusza 08.06.1983 r. odsłonięto pomnik 700-lecia miasta (proj. Wiesław Andrzej Oźmina), z medalionami i popiersiem księcia Przemysła II i herbem Pleszewa oraz przytoczonymi symbolicznie nazwiskami 3 zasłużonych obywateli (Józef Wilczak był w XVIII w. szewcem i burmistrzem, Kazimierz Niesiołowski zasłużonym proboszczem, a Włodzimierz Jacorzyński nauczycielem i działaczem kulturalnym).
Zabudowa Rynku
)
)
)
)
)
)
O starej, XIX-wiecznej metryce zabudowy wokół Rynku świadczą dachy naczółkowe piętrowych kamieniczek. Najstarszy jest zapewne dom nr 10 wysunięty przed linię pierzei wschodniej. Znajdują się tu też domy o dekoracji eklektycznej (nr 14, 20 i najładniejszy nr 7), a także obszerny dom nr 8 z dwoma szczytami, przebudowany w latach 1907-12 z dawnej szkoły. W kamieniczce nr 21 mieści się założona w 1904 r. apteka "Pod Lwem".
Tablica ku czci czołgistów
)
W południowo-wschodniej części Rynku, na narożniku ulic Krzyżowej i Kaliskiej, wmurowano w 1970 r. tablicę ku czci czołgistów Armii Czerwonej.
W tym miejscu 24.01.1945 r. wybuchem miny został zatrzymany pierwszy wjeżdżający do miasta czołg radziecki, w wyniku czego zginęła jego 4-osobowa załoga. Dzieci bawiące się w pozostawionym wraku spowodowały 27.02.1945 r. eksplozję amunicji, od której straciło życie 12 osób, a kilka dalszych zostało ciężko rannych.
Figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem
)
Na Placu Kościelnym, miedzy Rynkiem a kościołem, znajduje się wykonana z piaskowca barokowa figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Medaliony na cokole przedstawiają świętych Barbarę, Jana Chrzciciela i Floriana. Do 1942 r. była to jedna z 4 figur stojących w narożnikach Rynku, a po wojnie umieszczono ją na nowej podstawie nieco w głębi, na skwerze.
Piec chlebowy
)
Stojący obok figury MB z Dzieciątkiem piec chlebowy jest pamiątką po współzawodnictwie w "Banku 440" (1977).
Tablica - ku czci ruchu oporu
)
)
W budynku przy pl. Kościelnym 1, pochodzącym z końca XIX w. (obecnie mieszczącego prokuraturę), w czasie II wojny światowej była siedziba policji hitlerowskiej.
W maju 1982 r. odsłonięto na jego ścianie tablicę ku czci uczestników ruchu oporu w latach II wojny światowej.
Apteka "Pod Orłem"
)
W domu przy pl. Kościelnym 3 ma siedzibę apteka "Pod Orłem".
Założona została w 1815 r. Do nowo wybudowanej kamienicy przy pl. Kościelnym przeniesiono ją w 1873 r. Początkowo prowadzona była przez Niemców, a w 1894 r. właścicielem jej został Stanisław Suchocki (1855-1927)- dyplomowany farmaceuta, znawca zielarstwa, członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a także współzałożyciel i prezes Koła Śpiewaczego w Pleszewie. Jego zona Anna z Czekanowskich była aktywną działaczką wielu organizacji społecznych i narodowych. Z tej rodziny wywodzi się Hanna Suchocka, premier rządu polskiego w latach 1992-93
Kościół p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela
)
)
Na wschód od Rynku usytuowany jest kościół pod wezwaniem Ścięcia św. Jana Chrzciciela.
Parafia pleszewska początkami zapewne sięga czasów lokacji miasta, w dokumentach pojawia się jednak dopiero w 1393 r., gdy wymieniono najstarszego znanego proboszcza Stanisława.
Obecny kościół wzniesiono w XV w. Wielokrotnie go przebudowywano, m. in. po pożarach w 1606 (odbudowany w latach 1616-18, otrzymał wtedy drewnianą wieżę) i 1806 r., w wyniku czego utracił cechy stylowe.
Obecna forma świątyni, skromniejsza od poprzedniej, pochodzi z odbudowy zakończonej w 1816 r. W 1873 r. kościół został odrestaurowany, a od strony południowej dobudowano wówczas neogotycką kaplicę św. Józefa.
)
Mury kościoła, obecnie otynkowane, są zapewne gotyckie. Od zachodu po obu stronach głównego wejścia umieszczono w 1925 r. tablice ku czci 118 ofiar I wojny światowej, powstania wielkopolskiego i wojny polsko-radzieckiej (proj. Władysław Marcinkowski, wyk. Stefan Niewiecki). Na ścianie północnej w 1974 r. odsłonięto tablicę upamiętniającą zasługi ks. kazimierza Niesiołowskiego.
Wewnątrz znajdują się 3 ołtarze klasycystyczne, a sklepienia dekorowane są neorokokowymi sztukateriami. W kaplicy, dobudowanej w latach 1873-78 po prawej stronie, umieszczono neogotycki ołtarz z rzeźbą św. Józefa i ozdobną chrzcielnicę. Na cmentarzu przykościelnym w 1930 r. wzniesiono grotę Matki Boskiej z Lourdes.
Plebania
)
)
Na północ od kościoła, przy pl. Kościelnym 5, wznosi się plebania z 2 połowy XIX w.
Na słupku bramy wejściowej do niej umieszczono tablicę przypominającą, że tu właśnie w październiku 1918 r. odbyło się pierwsze zebranie przygotowujące powstanie wielkopolskie
Ulica Kaliska
)
)
)
)
)
W zabudowie występują tutaj ozdobne kamienice z balkonami i wykuszami (najładniejsza, nr 21, pochodzi z XIX/XX w.), ale zachowały się też starsze niskie domki nr 14-18.
Tablicą na domu nr 8 upamiętniono miejsce pierwszej zbiórki skautów, odbytej w czerwcu 1913 r.
Budynek przy ul. Kaliskiej 24 w okresie okupacji hitlerowskiej mieścił więzienie śledcze, a od maja 1944 do stycznia 1945 r. karny obóz pracy, głównie dla kobiet, przez który przeszło ok. 300 osób. Na ścianie zewnętrznej tablica z 1968 r. upamiętniająca zamęczonych w nim 68 więźniów (znane są nazwiska 30 z nich).
Po przeciwnej stronie ulicy, w głębi posesji przy ul. Kaliskiej 31, znajdował się dawny browar, przebudowany ok. 1960 r. na potrzeby zakładu drobiarskiego, obecnie "Lidl".
Cmentarz parafialny
)
)
)
)
)
Nieco dalej po południowej stronie ul. Kaliskiej rozciąga się cmentarz parafialny, założony po połowie XIX w., ładnie zacieniony starymi drzewami. Zachowało się na nim kilkanaście nagrobków sprzed 1900 r. Po prawej stronie głównej alejki wśród grobów proboszczów znajduje się mogiła ks. Kazimierza Niesiołowskiego, a w dalszej części grób Brunona Nikoleiziga.
Na lewo od głównej alejki położona jest mogiła 6 powstańców wielkopolskich poległych w czasie walk w 1919 r., z pomnikiem-obeliskiem ustawionym w 1923 r. i odtworzonym w 1947 r. po zniszczeniu w czasie okupacji hitlerowskiej. Z tej strony, nieco dalej, znajduje się też zbiorowy grób 10 osób zabitych wskutek bombardowania w pierwszym dniu wojny. Na końcu głównej alejki usytuowano wspólna mogiłę 7 Polaków zamordowanych koło Malinia i 8 w budynku gestapo, ich manifestacyjny pogrzeb odbyła się 27.05.1945 r. a pomnik na grobie postawiono 8 lat później.
W części położonej po prawej w 1976 r. urządzono zbiorowy grób i pomnik ofiar zamordowanych w obozie w Łaszewie, a w 1982 r. zbiorowy grób osób zabitych wskutek bombardowania w pierwszym dniu wojny. W wielu miejscach spoczywają powstańcy wielkopolscy i śląscy oraz kombatanci II wojny światowej, jest też kilka kwater grobów Sióstr Służebniczek.
Krzyż "karawika"
)
)
Dalej po prawej stronie ul. Kaliskiej stoi duży drewniany krzyż z podwójnymi ramionami, potocznie zwany w Pleszewie "karawiką" lub "karafinką" (od hiszpańskiej miejscowości Caravaca). Poświęcony jest on ok. 200 osobom zmarłym w czasie epidemii cholery w 1831 r., które grzebano za miastem od strony Kalisza.
Być może fundatorzy krzyża chcieli też w ten sposób upamiętnić powstanie listopadowe, czego pod zaborem pruskim oficjalnie nie można było zrobić. W tym rejonie przez ulicę przechodził tor kolei wąskotorowej do Broniszewic.
Szkoła Podstawowa Nr 1
)
Perspektywę ul. Szkolnej zamyka wzniesiony w latach 1908-13 gmach Szkoły Podstawowej nr 1 (obecnie Zespół Szkół Publicznych nr 1). Z tyłu szkołę rozbudowano w końcu lat 90-tych i połączono z oddana do użytku w 1996 halą sportowo-widowiskową.
)
Przechodzimy w lewo do ul. Kilińskiego, skręcamy w prawo i dochodzimy do skrzyżowania z ulicami Hallera i Niesiołowskiego. Przebiega nimi od 1982 r. obwodnica drogi krajowej nr 12 z Poznania do Kalisza, która na pewien czas usprawniła ruch tranzytowy, ale w ostatnim czasie stała się niewystarczająca.
Dom Parafialny
)
Przy skrzyżowaniu wznosi się otwarty 28.06.1934 r. Dom Parafialny im. ks. Piotra Skargi, zbudowany z inicjatywy ks. K. Niesiołowskiego (proj. Ignacy Piątkowski).
Od frontu ma łukowatą fasadę zdobioną 4 kolumnami jońskimi. Głównym jego pomieszczeniem jest sala widowiskowa z dużym zapleczem, kanałem dla orkiestry, budką suflera i garderobami. Dawniej znajdowało się tu też muzeum, biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych, sale dla organizacji katolickich i harcerskich, w piwnicach przygotowywano miejsce na kręgielnię i łazienki.
Po remoncie zakończonym w 1993 r. znów odbywają się tu różne przedstawienia i imprezy.
Ogródek Jordanowski
)
)
Do Domu parafialnego przylega ogród zabaw dla dzieci (wzorowany na krakowskim ogrodzie dra Jordana), założony w 1905 r. również z inicjatywy ks. Niesiołowskiego. projektował go Adam Kubaszewski, twórca parku w Gołuchowie. W ogrodzie stoi figura Dzieciątka Jezus z 1908 roku.
)
Naprzeciwko przy ul. Prokopowskiej 3, znajduje się ochronka dla ubogich dzieci, zbudowana w 1910 r. przez Siostry Służebniczki.
)
Wracamy na ul. Kilińskiego i zaraz skręcamy w prawo w ul. Bojanowskiego. W domu nr 6 przy tej ulicy w specjalnie pogłębionej piwnicy przechowywano broń, zrzuconą w 1943 r. z samolotu brytyjskiego.
Bank Spółdzielczy
)
)
Na narożniku ul. Kraszewskiego stoi okazały gmach dawnego Banku Pożyczkowego (obecnie Spółdzielczego), wzniesiony w 1908 r. (proj. Antoni Janiak). na jego ścianie 23.05.1983 r., w 110-lecie Banku, odsłonięta została tablica pamiątkowa (proj. W.A. Oźmina).
Klasztor i szpital św. Józefa
)
)
)
)
)
Nieco dalej w głębi po prawej stronie ulicy znajduje się obszerny gmach z lat 1902-04 (również wybudowany przez A. Janiaka), mieszczący klasztor i szpital Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia NMP - zgromadzenia założonego w 1850 r. przez Edmunda Bojanowskiego. Do 1984 r. znajdował się tu Dom Generalny zgromadzenia, a obecnie jest to siedziba władz prowincji pleszewskiej. W przedsionku głównego wejścia do klasztoru wmurowano tablicę ku czci E. Bojanowskiego.
Zwieńczony charakterystyczna wieżyczką szpital św. Józefa powiększono w 1916 r. Został upaństwowiony w 1948 r. Miał 120 łóżek i gdy przestał wystarczać na potrzeby szybko rozwijającego się miasta, podjęto budowę nowego obiektu, a tutaj pozostawiono niektóre oddziały szpitalne.
Od strony ulicy stoi dom św. Antoniego, wzniesiony w 1907 r. Obok znajduje się nowy dom dla sióstr emerytek.
Dworzec autobusowy
)
Dochodzimy do pl. Powstańców Wlkp., na którym dawniej działało targowisko. Znajduje się tu obecnie dworzec autobusowy PKS, uruchomiony w styczniu 1980 r.
Pomnik żołnierzy 70 pułku piechoty
)
Pośrodku placu 15.09.1973 r. odsłonięto głaz-pomnik ku czci żołnierzy 70 pułku piechoty.
Pułk ten powstał w lutym 1920 r. z utworzonego jeszcze w czasie walk powstania wlkp. 12 pułku strzelców wielkopolskich, który walczył na południowym froncie powstania. Jego pododdziały stopniowo przenoszono do Pleszewa i tu w koszarach przy al. Wojska Polskiego od 1924 r. stacjonowało dowództwo. we wrześniu 1939 r. w składzie 17 dywizji Armii "Poznań" żołnierze pułku walczyli w bitwie nad Bzurą, w Puszczy Kampinoskiej i w obronie Warszawy. W 1977 r. jedną z ulic wylotowych z miasta nazwano imieniem pułku.
Wieża ciśnień i młyn
)
)
W perspektywie wybiegającej na północ ul. Marszewskiej (wylotowej w kierunku Grabia) widoczna jest ceglana wieża ciśnień, powstała w 1901 r. razem z wodociągiem miejskim.
Jeszcze dalej na północ, na narożniku ul. Glinki, zachował się młyn wybudowany w latach 1895-99 - również zabytek budownictwa przemysłowego z okresu intensywnego rozwoju Pleszewa.
Przy ul. Daszyńskiego, prowadzącej od pl. Powstańców Wlkp. do Rynku jest szachulcowy dom nr 8, parterowy z wystawką w dachu, pochodzący z początku XIX w.
Dom Rzemiosła
)
Plac opuszczamy na zachód ul. Sopałowicza, dochodzimy do skrzyżowania z ul. Św. Ducha (po prawej stoi wzniesiony w latach 1973-77 Dom Rzemiosła, przy którym działa nowoczesna kręgielnia) i skręcamy w lewo.
Nazwa ulicy Św. Ducha jest pamiątką po kościele i szpitalu pod tym wezwaniem, ufundowanym tuż za miastem w 1518 r. na mocy przywileju króla Zygmunta Starego. Jego zabudowania spłonęły 25.05.1854 r. i nie zostały odbudowane. Dziś na tym miejscu stoi poczta.
Urząd pocztowy
)
Urząd pocztowy w Pleszewie początkowo znajdował się w tym budynku. w którym dziś mieści się muzeum. Przeniesiono go później do położonej naprzeciwko kamienicy nr 31, a w latach 1890-92 wzniesiono obecny budynek (nr 28). Początkowo miał formę neogotycką, a dzisiejszy wygląd otrzymał podczas modernizacji w latach 1969-72.
Dawne Starostwo
)
Skręcamy w prawo w ul. Poznańską, której zabudowa jest zróżnicowana, a obok stylowych kamieniczek stoją nowe domy. Budynek nr 30 to dawne starostwo z XIX/XX w., następnie mieszczący przychodnię, obecnie od kilku lat jest własnością prywatną pozostawioną bez opieki, popadającą w ruinę.
Dom Kultury
)
Przy odchodzącej w lewo ul. Bogusza znajduje się w nowym budynku Dom Kultury, oddany do użytku 26.05.1976 r.
Osiedle mieszkaniowe
)
)
Dalej w kierunku południowym rozciąga się osiedle mieszkaniowe, powstałe w latach 1971-80.
Muzeum Regionalne
)
Przy ul. Poznańskiej 34 zachował się dawny zajazd pocztowy, pochodzący z lat ok. 1820-30. Jest budowlą parterową, krytą dachem naczółkowym z okienkiem powiekowym. W wyniku starań podjętych z okazji 700-lecia miasta 09.06.1983 r. otwarto w nim Muzeum Regionalne, prezentujące dzieje Pleszewa od czasów prehistorycznych po czasy najnowsze i osiągnięcia społeczno-kulturalne, organizujące także wystawy czasowe.
Tablica pamięci Michała Sobeskiego
)
Uroczystość upamiętniająca prof. Michała Sobeskiego, współzałożyciela Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu w roku jubileuszu 85-lecia Uczelni odbyła się w dniu 08.10.2004 r. Z tej okazji na budynku Muzeum Regionalnego odsłonięto okolicznościową tablicę zaprojektowana przez Jerzego Szpunta, a wykonana przez pracownię Brąz Art. Juliusza Kwiecińskiego.
Odsłonięcia tablicy dokonali Burmistrz Miasta i Gminy, Przewodniczący Rady Miejskiej, Starosta Powiatu Pleszewskiego, Przewodniczący Rady Powiatu oraz reprezentujący UAM prorektor, pleszewianin prof. dr hab. Bronisław Marciniak.
Zespół Szkół Usługowo-Gospodarczych
', 1000, 1260))
Obok Muzeum ma siedzibę Zespół Szkół Zawodowych nr 2 (obecnie Zespół Szkół Usługowo-Gospodarczych) im Hipolita Cegielskiego, wywodzący swe tradycje od szkoły zawodowej założonej w 1886 r. W ostatnich latach szkoła wzbogaciła się o nowa salę gimnastyczną, której uroczyste otwarcie nastąpiło w dniu 03.12.2001 r. W dniu 01.09.2002 szkoła przybrała nazwę Zespół Szkół Usługowo-Gospodarczych.
Kino "Hel"
)
W następnym budynku (z 1900 r.), dziś zajmowanym przez kino "Hel", znajdowała się strzelnica bractwa kurkowego.
Liceum Ogólnokształcące
)
Dalej przy ul. Poznańskiej znajduje się Liceum Ogólnokształcące. Jego historia rozpoczyna się w 1871 r., gdy otwarto w Pleszewie szkołę średnią. Dzisiejsza siedziba, wzniesiona w latach 1910-12, została rozbudowana w latach 1925-27 i 1924-74. Od 1919 r. szkoła nosi imię Stanisława Staszica. Nad wejściem w 1969 r. umieszczono medalion z popiersiem patrona (proj. Józef Murlewski) w miejscu zniszczonego popiersia, wykonanego w latach międzywojennych przez Marcina Rożka. Wewnątrz gmachu w 1969 r. (w 50-lecie polskiego szkolnictwa w Pleszewie) odsłonięto tablicę ku czci 3 nauczycieli i 25 uczniów poległych i pomordowanych w latach II wojny światowej.
Ulica Poznańska
)
Spośród stojących dalej domów uwagę zwraca kamienica eklektyczna nr 48 z ok 1900 r. (obecnie zaniedbana przez zamieszkujących w niej Romów).
Figura św. Floriana
)
U zbiegu ulic Poznańskiej i Hallera rzemieślnicy pleszewscy w 1985 r. wystawili metalową figurę św. Floriana (na miejscu zniszczonej kamiennej rzeźby barokowej, przeniesionej tu po wojnie z Rynku). W sąsiedztwie przy ul. Hallera 58, rośnie pomnikowy okaz wierzby płaczącej o obw. 360 cm.
Restauracja "Pod Złotym Mieczem"
)
Po lewej stronie ul. Poznańskiej, naprzeciw figury św. Floriana, jest Restauracja "Pod Złotym Mieczem".
Tuż za miastem mieszkał ongiś karczmarz. Jego córka, zbierając kiedyś jagody w lesie, napotkała zmęczonego wędrowca, który zabłądził. Zaprowadziła go więc do ojca. Okazało się, że nieznajomy jest królem, który za poratowanie w potrzebie darował karczmarzowi złoty miecz. Tradycje podmiejskiej karczmy kontynuuje restauracja "Pod Złotym Mieczem", znajdująca się na narożniku ulic Poznańskiej i Lipowej.
Kościół św. Floriana
Powstał na dalekich peryferiach miasta średniowiecznego jako kaplica, o której pierwsza wzmianka pochodzi z 1444 r. Zapewne w tym czasie wzniesiono murowane prezbiterium. Drewniana nawa została dobudowana w 1745 r. z fundacji kanonika chockiego Ludwika Pełki. parafię przy tym kościele utworzono w 1925 r. z inicjatywy ks. K. Niesiołowskiego.
Podobno któryś z opatów klasztoru w Choczu tak prześladował zakonników, że ci pewnego razu uciekli, zabierając ze sobą wielki ołtarz z kościoła klasztornego. Schronili się w Pleszewie i tu na przedmieściu wybudowali drewniany kościółek. Później reformaci pogodzili się z opatem i powrócili do klasztoru, ale zbudowana przez nich świątynia pozostała.
)
Obie części kościoła kryte są wspólnym dachem gontowym z wieżyczką na sygnaturkę. Po bokach znajdują się murowana zakrystia i dwie drewniane kruchty. O gotyckiej przeszłości świadczy ostrołukowa blenda na północnej ścianie prezbiterium. wewnątrz prezbiterium kryte jest pseudosklepieniem kolebkowym, a nawet - stropem. W barokowym ołtarzu głównym znajduje się w polu środkowym mała późnogotycka rzeźba matki Boskiej z Dzieciątkiem z końca XV w., zakrywana obrazem św. Sebastiana; po bokach umieszczono obrazy św. Jerzego i Gabriela (malował Jan Wróblewski w 1707 r.) oraz 2 zakonników, a u góry obraz patrona kościoła. Na gzymsach barokowych ołtarzy bocznych stoją inne rzeźby: późnogotycka św. Floriana z pocz. XVI w. i 3 innych świętych z pocz. XVII w. na lewej ścianie nawy wisi duży obraz Adoracji matki Boskiej z poł. XVII w. Na cmentarzu przykościelnym znajdują się stare grobowce (m.in. rodziny Suchockich) i wielu zasłużonych obywateli miasta.
Budownictwo jednorodzinne
)
Dalej po północnej stronie ul. Poznańskiej znajdują się rozległe tereny budownictwa jednorodzinnego, a po południowej - osiedle mieszkaniowe z lat sześćdziesiątych XX w.
Nowy szpital
)
)
)
Za osiedlem mieszkaniowym powstał nowy szpital na 272 łóżka, wybudowany w latach 1975-82.
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
)
)
Dla osób mieszkających w tej części miasta stary kościół św. Floriana okazał się za mały i w związku z tym przy ul. Ciołkowskiego od 1986r. przystąpiono do budowy (obecnie czynnego) nowoczesnego kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej (proj. Marian Bielecki). W dniu 15.11.2000 r. ks. Biskup Stanisław Napierała, ordynariusz kaliski dokonał poświęcenia kościoła p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej w Pleszewie.
Uroczystej konsekracji kościoła dokonał w dn. 26.05. 2004 r. bp. Stanisław Napierała. uroczystość połączona była z obchodami jubileuszu 50-lecia kapłaństwa ks. kanonika Józefa Maciołka - proboszcza parafii.
Starostwo Powiatowe
)
Przy ul. Poznańskiej nr 79, nieco w głębi znajdują się budynki obecnego Starostwa Powiatowego. Uroczystego otwarcia nowego budynku Starostwa Powiatowego w Pleszewie dokonano w dniu 22.04.2002 r. W otwarciu wzięli udział, oprócz władz samorządowych powiatu, v-ce Wojewoda Wielkopolski Wojciech Jankowiak, Senator RP Andrzej Kulak, przedstawiciele Powiatu Ammerland ze starostą Jorgiem Bensbergiem na czele.
Zespół Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych
)
Przy ul. Osiedlowej w bursie z 1964 r. znajduje się obecnie Dom dziecka, Pogotowie Opiekuńcze i Szkoła Specjalna (Zespół Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych).
Zespół Szkół Zawodowych nr 1
)
Natomiast przy ul. Zielonej w tym samym roku powstały zabudowania Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 (na boisku szkolnym w 1976 r. odkryto cmentarzysko kultur pomorskiej i przeworskiej oraz ślady osady wczesnośredniowiecznej). W ostatnim czasie zbudowano także nową salę sportową. Wmurowania kamienia węgielnego i poświęcenia aktu erekcyjnego pod nowa salę sportową dokonano w dniu 12.10.2001 r. W dniu 01.09.2002 r. szkoła przybrała nazwę Zespół Szkół Technicznych.
Wracamy ul. Poznańską w kierunku Rynku (wschód), skręcamy w prawo w ul. Łąkową i wchodzimy na pl. Kościuszki). W tym rejonie miała znajdować się obronna siedziba właścicieli miasta - drewniana, a od XVI/XVII w. murowana.
Głaz 75-lecia harcerstwa
)
)
)
Obecnie przy placu znajduje się m.in. sala sportowa. Na skwerze przed nią w 1988 r. odsłonięto głaz-pomnik upamiętniający 75-lecie pleszewskiego harcerstwa.
Po lewej znajdował się stary dom nr 6 (już rozebrany), kryty dachem naczółkowym z okienkiem powiekowym.
Na narożniku z ul. Zamkową stoi budynek gospodarczy z ok. 1900 r., również o dachu naczółkowym - dawniej część gospodarstwa rolnego.
Synagoga
)
)
Skręcamy w prawo w ul. Ogrodową. Za domem nr 1 (dawną łaźnią i szkołą gminy żydowskiej dla chłopców) stoi w głęboko przebudowana dawna synagoga z 1830 r. (obecnie magazyn).
Szkoła Podstawowa nr 2
', 1000, 1260))
', 1000, 1260))
', 1000, 1260))
Po przeciwnej stronie ulicy znajduje się Szkoła Podstawowa nr 2 w dwóch nietynkowanych budynkach z 1869 r. (pierwotnie szkoła stopnia podstawowego dla ewangelików i Żydów) i stojącym nieco niżej z 1882 r. (szkole przygotowawczej dla nauczycieli, później szkole wydziałowej).
W dniu 28.09.2000 r podczas mszy św. ks. Biskup Stanisław Napierała poświęcił kamień węgielny pod rozbudowę ZSP nr 2, a w dwa dni później wmurowano kamień węgielny i akt erekcyjny pod rozbudowę (budowę "łącznika") tej szkoły. Budowa przeprowadzona sprawnie pozwoliła na otwarcie nowego gmachu Zespołu Szkół Publicznych nr 2 już w dniu 01.09.2001 r.
Obecnie w pomieszczeniach obydwu budynków połączonych pięknym łącznikiem znajduje się Zespół Szkół Publicznych nr 2.
W dniu 06.06.2002 r. nastąpiło nadanie imienia Królowej Jadwigi Zespołowi Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie. Płaskorzeźbę królowej poświęcił bp. Stanisław Napierała. W uroczystości wzięła udział społeczność szkolna oraz zaproszeni goście. Uroczystość odbyła się przy dużej pomocy rady rodziców. Na ścianie zewnętrznej umieszczono medalion z podobizną królowej Jadwigi - przywróconej w 1996r. patronki szkoły.
Park
)
Po prawej stronie ul. Ogrodowej położony jest ładnie utrzymany park (2,36 ha), założony staraniem władz miasta na przełomie XIX i XX w. Ma zróżnicowane zadrzewienie z okazałymi topolami i wierzbami oraz staw z wysepką. Zachodnią część parku stanowiło dawniej tzw. targowisko.
Zabytkowa hala fabryczna
)
Za parkiem, w obrębie zabudowań "Spomaszu" przy ul. Słowackiego, znajduje się zabytkowa hala fabryki konserw braci Radomskich, a od 1938 r. zakładu kotlarskiego Edwarda Sobczyńskiego.
Powiatowa Straż Pożarna
)
Po przeciwnej stronie "Spomaszu" stoi nowoczesny budynek Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej uroczyście otwarty w dniu 03.10. 2003 r. W dniu 27.02.2004 r. w Komendzie Powiatowej PSP w Pleszewie otwarto Ośrodek medycznych Ratowników Drogowych.
Biblioteka Publiczna
)
Zaraz za nim znajduje się parterowy budynek Biblioteki Publicznej. Uroczyste otwarcie nowej siedziby Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy, przy ul. Słowackiego nastąpiło w dniu 14.12.2000 r.
Dworzec kolejowy
)
Perspektywę ulicy Ogrodowej zamyka budynek dworca kolei wąskotorowej wybudowany w 1903 r. W sąsiedztwie znajdują się obiekty zaplecza technicznego.
Kolejka zapewniała połączenie z Krotoszynem i Broniszewicami, ale obecnie pociągi kursują tylko na 3-kilometrowym odcinku do Kowalewa - do stacji normalnotorowej.
Poprzez ułożenie trzeciej szyny linia ta została przystosowana do ruchu wagonów normalnotorowych, co eliminuje uciążliwe przeładunki. Stare zabudowania kolejowe były tłem dla nakręcania tu seriali telewizyjnych "Komediantka" i "Republika Ostrowska".
Młyn i elewator
)
)
Skręcamy w lewo i dochodzimy do ul. Sienkiewicza. Zwraca tu uwagę dom nr 43 z 1890 r. z eklektycznymi ozdobami na elewacji.
Na lewo od niego widoczny jest od strony ulicy ceglany młyn, a w głębi elewator zbożowy o konstrukcji żelbetowej.
Stał tutaj dawniej młyn wodny nad Nerem (obecnie tu skanalizowanym), zwany "Gadzinki". Na jego miejscu w latach 1852-55 postawiono nowy obiekt, w którym po raz pierwszy w mieście wykorzystano maszynę parową. Podwyższono go w 1900 r., a w latach 1914-17 rozbudowano o elewator. Od 1921 r. działał jako spółka akcyjna.
Stary młyn nadal pracuje, dawny elewator przerobiono na sortownik, a obok postawiono nowy elewator na 40 tys. ton zboża, który w chwili uruchomienia w 1975 r. był największy w Wielkopolsce.
Dawna Biblioteka Publiczna
)
Nieco dalej w domu nr 39 mieściła się od 1868 r. szkoła dla dziewcząt. Po I wojnie światowej była to siedziba Towarzystwa Czytelni Ludowych i małego muzeum, a do 1959 r. działała tutaj Biblioteka Publiczna, dysponująca obecnie księgozbiorem liczącym ponad 115 tys. tomów. Bibliotekę staraniem władz samorządowych przeniesiono na ul. Słowackiego, a opuszczony budynek ulega stopniowemu niszczeniu.
Budynek dawnej elektrowni
)
Na tyłach budynku Biblioteki Publicznej znajduje się ceglany budynek dawnej elektrowni miejskiej, wybudowany w latach 1898-1901.
Tablica pamięci ofiar
)
)
W domu przy ul. Sienkiewicza 21 w latach 1939-40 znajdowała się siedziba gestapo. W piwnicy budynku torturowano i mordowano więźniów. Po wojnie obok domu ekshumowano prochy zamordowanych w listopadzie 1939 r. 8 mieszkańców Pleszewa, Sośnicy oraz Zawidowic i pochowano na cmentarzu przy ul. Kaliskiej (4 ofiary zostały zidentyfikowane).
Pamięci ofiar poświęcona jest tablica na ścianie zewnętrznej (odsłonięta 06.09.1964 r.).
Pomnik poległych
)
', 1000, 1260))
)
Wracamy do przejazdu kolejowego i w kierunku południowym dochodzimy do skrzyżowania głównego dróg, przy którym znajduje się trójkątny pl. Wolności. Pośrodku niego ostoi odsłonięty 05.09.1970 r. pomnik ku czci 14 osób poległych w powiecie pleszewskim "za utrwalanie władzy ludowej" (obecnie nie ma na nim głównej tablicy).
W dniu 26.02.2004 r. Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie zmiany nazwy Placu Wolności na Plac Wolności im. Jana Pawła II.
Dom Pomocy Społecznej
)
Perspektywę placu zamyka Dom Pomocy Społecznej, zajmujący zmodernizowany budynek dawnego zakładu opiekuńczego z 1854 r.
W dniu 11.03.2005 r. na ścianie Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą pierwszą rocznicę spotkania z Ojcem Świętym uczestników pielgrzymki do Watykanu. tablice pamiątkowa z piaskowca wykonał kamieniarz Władysław Jarczewski z Kalisza. Fundatorami tablicy było 140 osób.
Kościół Najświętszego Zbawiciela
)
)
Po wschodniej stronie placu wznosi się dawny kościół ewangelicki, zbudowany (na miejscu poprzedniego, drewnianego) w latach 1844-48 w zalecanych przez władze pruskie formach klasycystycznych (tzw. styl okrągłego łuku).
Od 1945 r. jest świątynią katolicką Najświętszego Zbawiciela, przy której w 1978 r. utworzono parafię. Wnętrze, z typowymi dla zborów dwiema kondygnacjami balkonów, zostało w latach 1976-80 ładnie odnowione i ozdobione płaskorzeźbami dłuta Ireneusza Daczki. Na słupach bramy wejściowej ustawiono dziewiętnastowieczne figury św. Wawrzyńca i św. Jana Nepomucena, które do 1942 r. stały w narożnikach Rynku.
Pastorówka
)
)
Przy ulicy znajduje się dawna pastorówka z 2 poł. XIX w., kryta dachem naczółkowym z mansardowym frontonem, a dalej rozciąga się cmentarz ewangelicki, założony w XVIII w., na którym zachowała się kostnica z XVIII/XIX w. i zdewastowane pozostałości nagrobków. Pochowano tu m.in. właścicieli dóbr pleszewskich Jouanne'ów oraz żołnierzy niemieckich z I i II wojny światowej.
Tereny rekreacyjno-sportowe
Aleją Wojska Polskiego (wylotowa w kierunku Katowic) dochodzimy do terenów rekreacyjno-sportowych. Między al. Mickiewicza i ul. Sportową znajduje się stadion piłkarski, boiska do gier zespołowych i lekkiej atletyki, korty tenisowe, letni basen kąpielowy i kemping, jest też wybudowany w 1978 r. amfiteatr z widownią na 1000 miejsc.
Planty
)
W głębi za terenami rekreacyjno-sportowymi rozciąga się park (11,69 ha), założony przed 1914 rokiem jako "planty" obok wzniesionych wówczas koszar. Ma on zróżnicowany i różnowiekowy drzewostan oraz 3 stawy.
Koszary
)
)
)
)
)
U zbiegu al. Wojska Polskiego i ul. Sportowej położone są koszary, zbudowane krótko przed I wojną światową. W latach międzywojennych stacjonował tu 70 pułk piechoty, a od 1951 r. 156 (później 20) pułk artylerii przeciwpancernej.
Obecnie po przeniesieniu w 1993 r. pułku do Żar, działa tutaj Centrum Kształcenia i Wychowania Ochotniczych Hufców Pracy.
)
)
)
Przy bramie wjazdowej znajduje się pomnik "Chwała artylerzystom" żołnierzy z 4 brygady artylerii przeciwlotniczej, odsłonięty 12.10.1973 r. (z armatą ppanc. 57 mm wzór 43). Na jego cokole znajdują się 2 tablice ku czci artylerzystów poległych w walkach z hitlerowcami oraz umieszczona później tablica upamiętniająca żołnierzy 70 pułku piechoty. W tym miejscu w latach 1931-39 stał pomnik Józefa Piłsudskiego.
Dawna kuźnia
)
)
Cofamy się nieco, skręcamy w lewo w ul. Krótką i dochodzimy do skrzyżowania z ul. Podgórną. Przy niej znajduje się dawna kuźnia (nr 15) z 1515 r.
Dom Sierot
)
Po jej przeciwnej stronie ulicy Podgórnej - dom sierot (nr 14), powstały w 1866 r. z fundacji Alfonsa Taczanowskiego.
Szkoła Podstawowa nr 3
)
Dalej idziemy prosto ul. Krzywoustego, przy której stoi Szkoła Podstawowa nr 3 (obecnie Zespół Szkół Publicznych nr 3), wzniesiona w latach 1962-65 jako pomnik 1000-lecia i powiększona w 1988 r.
Osiedle 1000-lecia
)
Po lewej stronie rozciąga się teren największego w Pleszewie osiedla mieszkaniowego, noszącego nazwę Osiedla 1000-lecia (rozpoczęto je budować w 1967 r.).
Dochodzimy do kolejnego skrzyżowania. W górze po lewej, z budynkiem przedszkola przy ul. Mieszka I znajduje się niewielki park, będący pozostałością po dawnym cmentarzu żydowskim.
Pałac na Maliniu
)
My skręcamy w prawo w ul. Kazimierza Wielkiego, a następnie w lewo w ul. Malińską. Jesteśmy na terenie dzielnicy Malinie - dawnej oddzielnej wsi, wzmiankowanej w dokumentach od 1429 r. Znajdowała się tutaj siedziba właścicieli dóbr pleszewskich, przy której położony był folwark.
Pozostał po niej pałac z ok. 1860-70 r., przebudowany ok. 1915 r. ze zmianą elewacji. Ma 2 piętra i wydzielone z bryły, nieco wyższe człony boczne oraz taras z balkonem w fasadzie głównej. Po odremontowaniu przeznaczono go w 1994 r. na siedzibę sądu.
Z tyłu położony jest park z 2 połowy XIX w., zachowany tylko częściowo w związku z wytyczeniem ulic i nowej zabudowy okolicy.
Liga Obrony Kraju
)
)
)
Na tyłach pałacu i parku powstał ośrodek szkoleniowy i strzelnica Ligi Obrony Kraju oraz mała wystawa dawnego sprzętu wojskowego (czołg T-34, armata ppanc. i transporter opancerzony "SKOT").
Folwark Malinie
)
W sąsiedztwie pałacu położony był obszerny folwark, rozplanowany wokół 2 podwórzy, którego teren dziś przecinają ul. Lipowa i Malińska. Pozostały po nim niektóre zabudowania z 2 poł. XIX w.
Od strony ul. Armii Poznań zwraca uwagę dom socjalno-usługowy z 1980 r., zbudowany przez gospodarujący tu Kombinat Spółdzielczy z Nowego Świata.
Pomnik ofiar w Boreczku
)
Na zachód od Malinia, w pobliżu oddanej do użytku w 1988 r. obwodnicy drogi krajowej nr 11 z Poznania do Katowic, położony jest niewielki lasek (tzw. Boreczek). W nim rankiem 23.10.1939 r. hitlerowcy rozstrzelali 7 Polaków, którzy przedtem musieli sobie wykopać mogiłę. Po wojnie ich prochy ekshumowano i pochowano na cmentarzu przy ul. Kaliskiej, a na miejscu egzekucji 05.09.1965 r. odsłonięto pamiątkowy kamień.
Ołówkowy świat
)
Niewielkie rysunki tworzone śladem ołówka to powierzchnia naszej planety systematycznie wypełniana ludzkimi wyrobami z przemieszczanych kamieni, drewna, cegieł, asfaltu, szkła - szczelnie i mozolnie.